1. Giới Thiệu Chung
Sả (Cymbopogon citratus), tên Hán Việt là Hương Mao (香茅), là cây gia vị quen thuộc trong ẩm thực Việt Nam và cũng là vị thuốc quý. Thuộc họ Lúa (Poaceae), sả có mùi thơm chanh đặc trưng do tinh dầu Citral.
Tính vị theo Y học Cổ truyền:
- Vị: Cay, Ngọt
- Tính: Ấm
- Quy kinh: Phế, Vị
2. Thành Phần Hóa Học
- Tinh dầu: 0.5-1.5% (Citral 65-85%, Geraniol, Limonene)
- Flavonoid: Luteolin, apigenin
- Phenolic compound: Chống oxy hóa
- Vitamin A, C, folate
- Khoáng chất: Kali, canxi, sắt, magiê
3. Công Dụng Chữa Bệnh
3.1. Giải Cảm, Hạ Sốt
- Làm ra mồ hôi, giải cảm lạnh
- Hạ sốt tự nhiên
- Giảm đau đầu, nhức mỏi
- Thông mũi
3.2. Lợi Tiểu, Giải Độc
- Tăng bài tiết nước tiểu
- Thải độc tố qua nước tiểu
- Giảm phù nề
- Hỗ trợ giảm cân
3.3. Kháng Khuẩn, Đuổi Muỗi
- Tinh dầu sả có tác dụng sát trùng mạnh
- Đuổi muỗi, ruồi, kiến
- Khử mùi phòng
3.4. Giảm Đau, Chống Viêm
- Giảm đau bụng kinh
- Giảm đau khớp, đau cơ
- Chống viêm
4. Cách Dùng Phổ Biến
4.1. Trà Sả Gừng Giải Cảm
Nguyên liệu:
- Sả tươi: 20g (1 củ nhỏ)
- Gừng tươi: 10g
- Mật ong: 1 thìa
- Nước: 500ml
Cách làm:
- Sả đập dập, gừng thái lát
- Sắc với nước 15-20 phút
- Lọc bỏ bã, thêm mật ong
- Uống ấm
Công dụng: Giải cảm, hạ sốt, ấm bụng
4.2. Xông Hơi Sả
Lá sả tươi + Lá bưởi + Tía tô, nấu sôi, xông mũi họng để giải cảm, thông mũi.
4.3. Tắm Nước Sả (Cho Trẻ Em)
Nấu lá sả với nước, để nguội vừa, tắm cho trẻ để giảm sốt, đuổi muỗi, ngủ ngon.
4.4. Tinh Dầu Sả Đuổi Muỗi
Nhỏ vài giọt tinh dầu sả vào đèn xông hoặc pha loãng bôi lên da.
4.5. Rễ Sả Sắc Uống (Lợi Tiểu)
Rễ sả 30-50g sắc uống để lợi tiểu, giảm phù nề, thải độc.
5. Chống Chỉ Định & Lưu Ý
Sả rất an toàn, ít chống chỉ định:
- Người dễ dị ứng nên thử tinh dầu sả trên da trước
- Thai phụ: An toàn khi dùng với liều vừa phải
6. Nguồn Gốc và Tài Liệu Tham Khảo
Sả được trồng khắp nơi ở Việt Nam. Công dụng được ghi trong:
- "Cây thuốc Việt Nam" - Viện Dược liệu
- "Dược điển Việt Nam"
"Sả là vị thuốc an toàn, thơm dễ chịu, phù hợp với mọi lứa tuổi"
- Y học Cổ truyền Việt Nam
Nghiên cứu khoa học:
- Journal of Essential Oil Research - "Lemongrass oil mosquito repellent", 2019
- Phytotherapy Research - "Antimicrobial activity of Cymbopogon", 2018
