1. Giới Thiệu Chung
Nha đam (Aloe vera), tên Hán Việt là Lô Hội (蘆薈), còn gọi là Hoàng Đàn, là cây thuốc nổi tiếng được sử dụng từ hàng ngàn năm. Thuộc họ Loa kèn (Xanthorrhoeaceae), cây có nguồn gốc từ Bắc Phi và được trồng rộng rãi tại Việt Nam.
Tính vị theo Y học Cổ truyền:
- Vị: Đắng
- Tính: Hàn (Mát)
- Quy kinh: Can, Đại Tràng
2. Thành Phần Hóa Học
Nha đam chứa hơn 75 chất hoạt tính:
- Polysaccharide: Acemannan - tăng miễn dịch, chống viêm
- Anthraquinone: Aloin, aloe-emodin - nhuận tràng
- Vitamin: A, C, E, B12, Folic acid
- Enzyme: Amylase, lipase - tiêu hóa
- Khoáng chất: Canxi, magiê, kẽm, selen
- Amino acid: 20 loại, trong đó có 7 essential amino acids
3. Công Dụng Chữa Bệnh
3.1. Chữa Bỏng, Vết Thương (Dùng Ngoài)
Nha đam là "thuốc bỏng" số 1:
- Chữa bỏng độ 1, 2 rất hiệu quả
- Giảm đau nhanh, mát da
- Tái tạo da, giảm sẹo
- Chống nhiễm trùng
- Làm lành vết thương
3.2. Thanh Nhiệt, Nhuận Táo (清熱潤燥)
- Chữa táo bón (đặc biệt táo bón kiểu nhiệt)
- Nhuận tràng, làm mềm phân
- Giải nhiệt gan
- Chữa mụn nhọt, viêm da
3.3. Làm Đẹp Da
- Dưỡng ẩm da
- Chống lão hóa
- Làm mờ sẹo, vết thâm
- Trị mụn trứng cá
- Se khít lỗ chân lông
3.4. Tăng Cường Tiêu Hóa
- Giảm viêm dạ dày
- Chữa hội chứng ruột kích thích (IBS)
- Cải thiện hệ vi sinh đường ruột
4. Cách Dùng Phổ Biến
4.1. Bôi Gel Nha Đam Chữa Bỏng
Cách làm:
- Cắt 1 lá nha đam tươi, rửa sạch
- Bóc bỏ vỏ ngoài màu xanh
- Lấy gel trong suốt bên trong
- Bôi trực tiếp lên vết bỏng/vết thương
- Để khô tự nhiên, bôi lại 3-4 lần/ngày
Công dụng: Giảm đau, mát da, làm lành vết thương nhanh
Lưu ý: Chỉ dùng GEL trong suốt, không dùng nhựa vàng đắng bên ngoài!
4.2. Uống Nước Nha Đam
Nguyên liệu: Gel nha đam 50g + Mật ong 1 thìa + Nước lạnh 200ml
Cách làm: Xay nhuyễn, lọc lấy nước, thêm mật ong, uống ngay
Công dụng: Thanh nhiệt, nhuận tràng, đẹp da
Liều dùng: 1 ly/ngày, uống buổi sáng
4.3. Mặt Nạ Nha Đam
Gel nha đam đắp lên mặt 15-20 phút, rửa sạch. Làm 2-3 lần/tuần để dưỡng ẩm, trị mụn.
4.4. Nha Đam Ngâm Mật Ong (Chữa Táo Bón)
Gel nha đam cắt miếng vuông, ngâm mật ong trong 2-3 ngày. Ăn 2-3 miếng/ngày.
5. Chống Chỉ Định & Lưu Ý
KHÔNG uống nha đam trong các trường hợp:
- Phụ nữ có thai: Gây co tử cung, nguy hiểm
- Phụ nữ cho con bú: Có thể gây tiêu chảy cho trẻ
- Trẻ em dưới 12 tuổi: Dễ tiêu chảy
- Người tỳ vị hư hàn: Lạnh bụng, đi ngoài
- Bệnh thận: Chứa oxalat
Lưu ý:
- Chỉ dùng GEL trong suốt, KHÔNG dùng nhựa vàng (latex) đắng cay - có thể gây tiêu chảy, ngộ độc
- Không uống quá liều gây tiêu chảy, mất nước
- Bôi ngoài an toàn cho mọi đối tượng
6. Nguồn Gốc và Tài Liệu Tham Khảo
Nha đam được trồng phổ biến tại Việt Nam. Công dụng được ghi trong:
- "Dược điển Việt Nam"
- "Bản Thảo Cương Mục": "Lô hội, vị đắng tính hàn, thanh can nhiệt, thông đại tiện"
- WHO Monographs - Aloe vera gel
"Nha đam là vị thuốc quý trong chữa bỏng và làm đẹp da"
- Y học Cổ truyền
Nghiên cứu khoa học:
- Journal of Dermatology - "Aloe vera for burn wound healing", 2019
- Phytotherapy Research - "Aloe vera gel properties", 2018
- Indian Journal of Dermatology - "Aloe vera for skin care", 2020
